Menu

Armenia

(Republika Armenii)
Stolica: Erywań
Waluta: armeński dram (AMD)

Ostrzeżenia dla podróżujących

16 lutego 2017

Armenia - aktualizacja ostrzeżenia dla podróżujących

Ze względu na odnotowywane zaostrzanie się sytuacji na granicy armeńsko-azerbejdżańskiej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdecydowanie odradza podróżowanie na tereny przygraniczne Armenii i Azerbejdżanu, w szczególności w prowincjach Tawusz i Gegharkunik.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwraca jednocześnie uwagę, że zgodnie z prawem międzynarodowym Górski Karabach oraz siedem przylegających rejonów (Kelbadżar, Łaczyn, Kubatly, Zengelan, Dżebrail, Fizuli i Agdam) stanowią terytorium Republiki Azerbejdżanu, jednak faktycznie znajdują się poza kontrolą władz azerbejdżańskich. Z tych względów, konsul RP w Erywaniu ani konsul RP w Baku nie posiadają możliwości świadczenia pomocy konsularnej obywatelom polskim znajdującym się na tym obszarze. Wjazd na obszar Górskiego Karabachu każdorazowo wymaga uzyskania zgody odpowiednich władz azerbejdżańskich. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zdecydowanie odradza wszelkie podróże na wymienione wyżej tereny oraz do obszarów bezpośrednio do nich przylegających.

Sugerujemy również zapoznanie się z treścią ostrzeżenia dla podróżujących do Azerbejdżanu.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych apeluje o korzystanie z możliwości rejestracji pobytu za granicą w systemie Odyseusz.


MSZ dokłada wszelkich starań, aby zawarte w tym miejscu dane były rzetelne, wyczerpujące i aktualne, jednak mają one charakter wyłącznie informacyjny i nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek roszczeń. Treść powyższego ostrzeżenia pozostaje aktualna do czasu publikacji nowego komunikatu.


Poziom zagrożenia

  • Zachowaj
    zwykłą ostrożność
  • Ostrzegamy
    przed podróżą
  • Nie
    podróżuj
  • Opuść
    natychmiast

Informacje o państwie

Wjazd i pobyt

Obywatele polscy przebywający na terenie Republiki Armenii do 180 dni w ciągu roku są zwolnieni z obowiązku posiadania wiz.

W przypadku, gdy planowany pobyt przekracza 180 dni, należy zwrócić się do Oddziału Policji ds. wiz i rejestracji cudzoziemców (tzw. OVIR) w Erywaniu (dzielnica Dawtaszen, 4. kwartał, budynek 17/10, tel. +374 10 370 264, godz. pracy: pon.-pt. 9.00 - 18.00 z przerwą od 13.00 do 14.00) z wnioskiem o wydanie karty pobytu. Wniosek należy złożyć nie później niż 30 dni przed końcem dozwolonego 180-dniowego okresu legalnego pobytu. Koszt rocznej karty pobytu wynosi 105 tys. AMD. Członkowie rodzin obywateli Republiki Armenii mogą wnioskować o pięcioletnią kartę pobytu (koszt 140 tys. AMD).

Osobie, która przekroczy okres legalnego pobytu grozi kara pieniężna w wysokości od 50 do 100 tysięcy AMD oraz deportacja i zakaz wjazdu do Armenii na czas określony (minimum 1 rok).

Na terytorium Armenii można pozostawać do ostatniego dnia ważności paszportu. Służby graniczne mogą odmówić wjazdu w przypadku legitymowania się paszportem zniszczonym lub uszkodzonym.

Bezpieczeństwo

W Armenii nie odnotowywano na przestrzeni ostatnich lat zagrożeń o charakterze terrorystycznym skierowanych przeciwko ludności cywilnej. Na terenie Armenii nie obowiązuje również żaden zatwierdzony przez władze tego państwa stopień zagrożenia terrorystycznego. Nie oznacza to jednak, że groźbę zamachu terrorystycznego można całkowicie wykluczyć.

W przypadku wystąpienia aktu terroru należy oczekiwać wprowadzenia zaostrzonych środków bezpieczeństwa (np. wzmożone kontrole na granicach oraz głównych drogach, obecność sił porządkowych na ulicach, ograniczenie dostępu do obszarów znajdujących się w pobliżu miejsca ewentualnego ataku).

Zagrożenie przestępczością pospolitą jest umiarkowane, co jednak nie zwalnia z obowiązku zachowania ostrożności i podstawowej troski o swoje bezpieczeństwo. Zdarzają się drobne kradzieże w miejscach często uczęszczanych przez zagranicznych turystów (głównie na targach i bazarach), natomiast przestępstwa cięższe, jak rozboje czy napady, należą do rzadkości.

Chodząc po górach, należy pamiętać, że w Armenii brak profesjonalnej służby ratowniczej na wzór polskiego GOPRu/TOPRu. Turysta w wielu sytuacjach może pozostawać zdany wyłącznie na własne siły. W niektórych miejscach - oddalonych od ludzkich siedzib - może występować brak pokrycia zasięgiem telefonii komórkowej. Należy również mieć na względzie dość licznie występujące w Armenii jadowite gatunki węży i skorpionów. Z tego względu zalecane jest noszenie butów z wysoką cholewą.

Armenia znajduje się w strefie wysokiej aktywności sejsmicznej.

W razie wypadku wymagającego pomocy ze strony policji, pogotowia lub straży pożarnej w Armenii można dzwonić na numer zintegrowanej służby pomocy pod numerem 911. Operatorzy linii 911 posługują się językiem angielskim. Poza tym funkcjonują numery poszczególnych służb: 101 - straż pożarna, 102 - policja, 103 - pogotowie ratunkowe, 104 - pogotowie gazowe.

Ubezpieczenie

Konieczne jest wykupienie podróżnego ubezpieczenia medycznego przed przyjazdem do Armenii, gdyż służba zdrowia jest odpłatna.

Obowiązkowe jest posiadanie miejscowego ubezpieczenia OC środka transportu, które można wykupić na przejściu granicznym przy wjeździe do Armenii. Nie funkcjonuje tzw. „zielona karta”. Nie ma jednej stawki ubezpieczenia (jego wysokość jest ustalana na podstawie parametrów pojazdu oraz stażu kierującego). Działające w Armenii firmy ubezpieczeniowa udostępniają na swoich stronach internetowych kalkulatory umożliwiające wyliczenie wysokości opłaty.

Zdrowie

Nie są wymagane okresowe szczepienia. Publiczna służba zdrowia jest na bardzo niskim poziomie (szczególnie na prowincji). Opieka medyczna dla turystów jest odpłatna. Wizyta u lekarza kosztuje od 15 do 35 USD, w zależności od zakresu udzielonych usług medycznych. W aptekach nie obowiązują recepty (nawet na antybiotyki), nie ma zniżek na leki.

W Armenii nie obowiązuje katalog lekarstw, których nie można wwozić lub wywozić. Posiadanie medykamentów jest dozwolone, o ile osoba nimi się posługująca posiada stosowne dokumenty na potwierdzenie tej okoliczności np. receptę wystawioną przez lekarza. Dokumenty takie powinny być przetłumaczone na język ormiański przez konsula Armenii (http://poland.mfa.am).

W nagłych przypadkach można wezwać karetkę państwowego pogotowia ratunkowego (tel. 103)

Zaleca się ścisłe przestrzeganie zasad higieny ze względu na duże zagrożenie żółtaczką oraz chorobami pasożytniczymi, szczególnie na obszarach wiejskich. Należy pić wodę przegotowaną lub dostarczaną w fabrycznych pojemnikach oraz myć warzywa i owoce przed spożyciem. Na obszarach górskich często można spotkać silnie uczulający i drażniący barszcz Sosnowskiego.

Podróżowanie po kraju

Do Armenii można przybyć drogą lotniczą, korzystając z lotniska Zwartnoc/Zvartnots (kod IATA: EVN) pod Erywaniem. PLL LOT obsługuje bezpośrednie połączenie lotnicze na trasie Warszawa-Erywań. Drogą lądową można wjechać od strony Gruzji (drogowe przejścia graniczne Bagrataszen, Bawra, Gogawan oraz kolejowe Ajrum) albo Iranu (drogowe Agarak). Granice z Turcją i z Azerbejdżanem pozostają zamknięte oraz są kontrolowane przez wojsko i służby graniczne. Poruszając się po terenach przygranicznych należy liczyć się z kontrolami, a nawet możliwością zatrzymania do wyjaśnienia.

Po terytorium Armenii co do zasady można poruszać się bez ograniczeń, należy jednak unikać podróżowania po obszarach położonych w pobliżu granicy z Azerbejdżanem (szczególnie w prowincji Tawusz), gdyż zdarzają się tam incydenty zbrojne związane z konfliktem karabachskim. Ambasada stanowczo przestrzega przed podróżowaniem po drodze H53 na odcinku Voskepar-Baghanis (stanowiącej fragment trasy międzynarodowej M16 Erywań-Tbilisi). Sugerujemy skorzystanie po stronie armeńskiej z trasy M5 i M3 (przez Wanadzor i Aparan). W razie konieczności przejazdu trasą M16 należy bezwzględnie przemieszczać się objazdem wyznaczonym po drodze H26.

Sieć kolejowa jest słabo rozwinięta. Jedynym połączeniem międzynarodowym jest kursujący co 2 dni pociąg Erywań-Tbilisi (latem dojeżdża do Batumi). Poza tym, w okresie letnim, jeździ pociąg z Erywania nad jezioro Sewan.

Liczni przewoźnicy prywatni oferują tanie połączenia międzymiastowe mikrobusami (tzw. marszrutkami), które odjeżdżają z kilku dworców autobusowych zlokalizowanych w różnych częściach Erywania (np. transport do Gruzji - dworzec centralny „Kilikia”; nad jez. Sewan - „Dworzec Północny”, do Garni/Geghard - dworzec przy ul. Gaji, do Giumri, ale również na południe kraju - parking przed dworcem kolejowym). Należy jednak mieć na względzie, że pojazdy te są często przepełnione, a ich stan techniczny może budzić zastrzeżenia.

Wynajęcie taksówki (również na dalsze odległości) nie stanowi problemu; obowiązujące taryfy: ok. 100 AMD za 1 km (minimalna stawka to jednak 600 AMD).

Główne drogi utrzymane są w stosunkowo dobrym stanie, jednak podróżując po drogach lokalnych, należy liczyć się z ich złym stanem technicznym oraz brakiem odpowiedniego oznakowania. W nocy należy uważać na nieoświetlone pojazdy oraz na poruszające się po drogach zwierzęta hodowlane. Zimą - ze względu na warunki pogodowe - okresowo mogą być zamykane dla ruchu nawet najważniejsze trasy krajowe. Wiele dróg nie jest w ogóle odśnieżanych.

Przy planowaniu podróży i czasów przejazdu nie należy unikać „iluzji krótkich dystansów”. Mimo że Armenia to kraj o stosunkowo niewielkiej powierzchni (odpowiadającej mniej więcej obszarowi województwa wielkopolskiego), to przejazd dowolnego odcinka drogi zajmuje zazwyczaj 2-3 razy więcej czasu niż podobnego w Polsce (przez wzgląd na stan techniczny dróg, ukształtowanie terenu itp.).

W Armenii ciągle słabo rozwinięta jest baza turystyczna, niewiele jest niedrogich hosteli i schronisk; najtańszy pokój w hotelu kosztuje zwykle od 50 do 100 USD za dobę.

Stanowczo odradza się podróżowania po terytorium Górskiego Karabachu z uwagi na jego nieuregulowany status międzynarodowy oraz występujące incydenty zbrojne na linii kontaktu między skonfliktowanymi stronami. Konsul w Erywaniu nie posiada możliwości sprawowania opieki nad obywatelami polskimi znajdującymi się na tym terytorium. Należy również mieć świadomość, że wjazd na terytorium karabachskie stanowi z punktu widzenia władz Azerbejdżanu nielegalne przekroczenie granicy tego państwa i może skutkować konsekwencjami przewidzianymi prawem tego państwa.

Informacje dla kierowców

W Armenii obowiązuje ruch prawostronny. Nie ma obowiązku posiadania międzynarodowego prawa jazdy. Honorowane jest polskie prawo jazdy. Wielu kierowców nie przestrzega przepisów ruchu drogowego, w tym zasady pierwszeństwa pieszych na przejściu, a ich reakcje są trudne do przewidzenia. Stosunkowo często zdarza się, że kierujący nie sygnalizują swoich zamiarów (przy skrętach, zmianie pasa ruchu itd.). Należy zachować szczególnie wzmożoną czujność podczas jazdy miejskiej (gwałtowne manewry innych uczestników, notoryczne i powszechnie akceptowane wtargnięcia pieszych na jezdnię, słabe oświetlenie ulic, sporadycznie brak pokryw studzienek kanalizacyjnych itd.) oraz po zmroku na obszarach wiejskich (brak lub złe oświetlenie ulic, poruszanie się nieoświetlonych pojazdów rolniczych, obecność zwierząt gospodarczych itp.).

Należy zachowywać zasadę ograniczonego zaufania przy korzystaniu ze skrzyżowań o ruchu okrężnym. Do 2017 roku obowiązywały bowiem przepisy, dające pierwszeństwo przejazdu pojazdom wjeżdżającym na skrzyżowanie. Obecnie w Armenii na większości rond panują reguły analogiczne do obowiązujących w Polsce (pierwszeństwo przejazdu przysługuje pojazdom zjeżdżającym ze skrzyżowania), lecz wielu kierowców postępuje zgodnie z nawykami nabytymi, gdy obowiązywały poprzednie regulacje.

Ze względu na gęstą sieć fotoradarów liczba kontroli policyjnych uległa zmniejszeniu w stosunku do lat poprzednich. W terenie zabudowanym można poruszać się z prędkością do 60 km/h, poza terenem zabudowanym - 90 km/h. W Armenii nie dopuszcza się nawet śladowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu (tj. ograniczenie wynosi 0,0 ‰).

Obowiązkowe jest posiadanie miejscowego ubezpieczenia OC środka transportu, które można wykupić na przejściu granicznym przy wjeździe do Armenii. Nie funkcjonuje tzw. „zielona karta”. Nie ma jednej stawki ubezpieczenia (jego wysokość jest ustalana na podstawie parametrów pojazdu oraz stażu kierującego). Działające w Armenii firmy ubezpieczeniowa udostępniają na swoich stronach internetowych kalkulatory umożliwiające wyliczenie wysokości opłaty.

Większość usterek można naprawić, korzystając z usług miejscowych mechaników. Autoryzowane serwisy czołowych marek znajdują się w Erywaniu, aczkolwiek występują problemy z dostępnością na miejscu części zamiennych. W stolicy kraju funkcjonuje jeden półprofesjonalny zakład mechaniki motocyklowej.

Bez problemów można się zaopatrzyć w benzynę 92- (regular) i 95-oktanową (premium), olej napędowy oraz gaz ziemny (CNG). Gaz skroplony (LPG) można zatankować wyłącznie w Erywaniu. Stosunkowo rzadko występują również stacje z benzyną 98-oktanową (super).

Cło

Nie ma specjalnych regulacji prawnych dotyczących wwozu i wywozu pieniędzy, a przepisy celne nie odbiegają od powszechnie przyjętych standardów. Przy wjeździe własnym pojazdem należy wypełnić deklarację celną oraz uiścić opłatę celną, ekologiczną i drogową, których wysokość jest uzależniona od parametrów pojazdu. Więcej informacji można uzyskać bezpośrednio od służb informacyjnych Służby Celnej (ul. Movses Khorenatsi 3, 0015 Erywań, tel.: +374 60 544 444, e-mail: secretariat@minfin.am).

W przypadku wywozu antyków czy innych przedmiotów mogących mieć wartość historyczną (np. obrazów, dywanów, przedmiotów antykwarycznych, wyrobów jubilerskich itd.) konieczne jest przedłożenie certyfikatu, który należy uzyskać zawczasu w Ministerstwie Kultury.

Przepisy prawne

Przemyt, posiadanie oraz sprzedaż nawet najmniejszej ilości narkotyków lub środków psychotropowych są surowo karane.

W Armenii nie obowiązuje katalog lekarstw, których nie można wwozić lub wywozić. Posiadanie medykamentów jest dozwolone, o ile osoba nimi się posługująca posiada stosowne dokumenty na potwierdzenie tej okoliczności np. receptę wystawioną przez lekarza. Dokumenty takie powinny być przetłumaczone na język ormiański przez konsula Armenii (http://poland.mfa.am/en/).

Obyczaje

Armenia przyjęła chrześcijaństwo jako pierwsze państwo na świecie na początku IV wieku. Większość Ormian (ponad 95%) należy do Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, na którego czele stoi katolikos z siedzibą w Eczmiadzynie. Około 4% populacji należy do kościoła ormiańsko-katolickiego. Oddzielną grupę religijną stanowią Jezydzi.

Kulturowo Armenia zbliżona jest do krajów śródziemnomorskich/bliskowschodnich. Nie obowiązują tu szczególne normy ubioru - zwłaszcza w odniesieniu do kobiet. Mężczyźni tradycyjnie noszą się na ciemno, ubierają długie spodnie (publicznie nie pokazują się w krótkich spodenkach, choć taka odzież nikogo nie razi) oraz posiadają krótko przystrzyżone fryzury. Długie włosy, dready, piercing u mężczyzn itp. są postrzegane raczej negatywnie i mogą w skrajnych przypadkach wywoływać nieprzychylne komentarze. Należy pamiętać, że - co do zasady - wchodząc do kościoła kobieta powinna mieć przykryte ramiona (głowa może pozostawać odkryta), a mężczyzna nosić spodnie z długimi nogawkami. Mężczyźni mogą także spotkać się z zakazem wstępu do niektórych restauracji, instytucji kultury, ośrodków edukacyjnych i innych budynków użyteczności publicznej w przypadku noszenia krótkich spodenek.

Święta

Dniami wolnymi od pracy są soboty i niedziele oraz święta państwowe:

Nowy Rok - 1 stycznia,

Boże Narodzenie - 6, 7 stycznia,

Dzień Wojska - 28 stycznia,

Dzień Kobiet - 8 marca,

Wielkanoc - święto ruchome,

Dzień Pamięci Zagłady (Ludobójstwa Ormian w 1915 r.) - 24 kwietnia,

Dzień Zwycięstwa (zakończenie II wojny światowej) - 9 maja,

Dzień Pierwszej Republiki (28.05.1918 r. pierwsze niepodległe państwo) - 28 maja,

Dzień Konstytucji (zatwierdzenie konstytucji w referendum z 5.07.1995 r.) - 5 lipca,

Dzień Niepodległości Armenii (deklaracja niepodległości 21.09.1991 r.) - 21 września,

Ostatni Dzień Roku - 31 grudnia.

W soboty i niedziele nie działają urzędy i banki, natomiast sklepy, apteki, punkty usługowe w większości przypadków funkcjonują jak w dni powszednie. W Nowy Rok zdecydowana większość sklepów i punktów gastronomicznych (z nielicznymi wyjątkami) pozostaje zamknięta.

Przydatne informacje

W Armenii powszechna jest znajomość języka rosyjskiego, a w młodszym pokoleniu, szczególnie w miastach, również angielskiego. Nierzadko można spotkać się ze znajomością polskiego.

Język ormiański posiada własny alfabet. Nazwy miejscowości oraz ulic w większych miastach zapisane są - obok alfabetu ormiańskiego - równolegle alfabetem łacińskim lub cyrylicą. Nie dotyczy to jednak zasadniczo szyldów sklepów, nazw produktów oraz wewnątrzkrajowych rozkładów jazdy.

Wymiany pieniędzy można dokonywać zarówno w oddziałach banków, jak i w licznych kantorach wymiany walut. Nie ma problemów z wymianą dolarów amerykańskich lub euro. Rośnie liczba sklepów i restauracji, w których można dokonywać zapłaty międzynarodowymi kartami płatniczymi, takimi jak VISA, MasterCard czy MAESTRO. W Erywaniu i większych miejscowościach funkcjonują bankomaty obsługujące ww. karty. Mimo to należy pamiętać, że w Armenii w dalszym ciągu dominuje obrót gotówkowy.

W Armenii działają wiodący operatorzy międzynarodowi, zajmujący się „błyskawicznymi” przekazami pieniędzy z zagranicy.

W miastach najbardziej powszechnym środkiem komunikacji są kursujące po wyznaczonych trasach mikrobusy (marszrutki) - cena przejazdu w granicach miasta wynosi 150 AMD. W Erywaniu działa też jedna linia metra - cena żetonu (uprawniającego do zejścia na perony) wynosi 100 AMD.

Urzędy pracują od 9.00 do 18.00 z tradycyjną przerwą obiadową między 13.00 a 14.00. Sklepy otwarte są na ogół od 12 do 24 godzin na dobę (także w dni wolne od pracy).

Zaopatrzenie sklepów zasadniczo jest dobre, jednak zdarza się, że oferowane produkty są przeterminowane, dlatego należy sprawdzać datę ważności.

W kuchni dominują dania mięsne, sery, spożywane na surowo lub kwaszone warzywa oraz zielenina. Dostęp do dań kuchni wegetariańskiej (a jeszcze bardziej wegańskiej) jest bardzo utrudniony.

Powszechne jest palenie tytoniu w miejscach publicznych, a nawet w środkach transportu (marszrutki, taksówki) w przypadku kierowców. Nierzadko sale dla niepalących w restauracjach nie gwarantują rzeczywistego odseparowania od części lokalu przeznaczonej dla palących.

W zdecydowanej większości restauracji napiwek jest doliczany do rachunku (zwyczajowo 10% wartości zamówienia).

W Erywaniu i większych miejscowościach nie ma problemu z dostępem do Internetu (funkcjonują kawiarenki internetowe lub jest możliwy dostęp do publicznych sieci WiFi np. na głównych placach miast lub w restauracjach).

Różnica czasu między Polską a Armenią wynosi +2 godziny podczas obowiązywania w Polsce czasu letniego oraz +3 godziny - podczas zimowego (w Armenii nie ma zmiany czasu z zimowego na letni).

Na większości obszaru Armenii panuje klimat podzwrotnikowy suchy o cechach kontynentalnych, z krótkimi, mroźnymi zimami i gorącymi latami. Średnia temperatura stycznia wynosi -3°C, a lipca od 24°C do 26°C. Roczna suma opadów waha się od 200 do 500 mm. Na wyżej położonych obszarach panuje klimat umiarkowany, a na wysokości ponad 2000 m n.p.m. - chłodny alpejski. Średnia roczna suma opadów przekracza tam 800 mm.

MSZ dokłada wszelkich starań, aby zawarte w tym miejscu dane były rzetelne, wyczerpujące i aktualne, jednak mają one charakter wyłącznie informacyjny i nie mogą stanowić podstawy do jakichkolwiek roszczeń.